یکی از اشتباهات رایج کاربران هنگام اسمبل کردن کامپیوتر، نصب حافظه NVMe SSD در اسلات M.2 اشتباه روی مادربرد است. این خطا که پیش از نصب ویندوز و در سطح سخت‌افزار رخ می‌دهد، سرعت حافظه را به شدت محدود می‌کند؛ زیرا همه اسلات‌های M.2 روی مادربرد، با وجود ظاهر یکسان، پهنای باند و مسیر ارتباطی برابری ندارند.
تفاوت اسلات مستقیم پردازنده و اسلات‌های متصل به چیپ‌ست
مادربردهای مدرن معمولاً دارای چند اسلات M.2 هستند. اسلات اصلی (معمولاً اسلات شماره ۱) به طور مستقیم به خطوط PCIe پردازنده (CPU) متصل است. این اتصال مستقیم کمترین تأخیر و بیشترین پهنای باند را بدون اشتراک‌گذاری با قطعات دیگر فراهم می‌کند و بهترین محل برای نصب درایو راه‌انداز سیستم‌عامل (Boot Drive) است. در مقابل، سایر اسلات‌های M.2 از طریق چیپ‌ست مادربرد با پردازنده ارتباط برقرار می‌کنند. این مسیر ارتباطی ثانویه (که در اینتل DMI و در AMD لینک Infinity Fabric نام دارد) بین چندین قطعه از جمله کارت شبکه Wi-Fi، پورت‌های USB، درایوهای SATA و دیگر حافظه‌های SSD مشترک است و ترافیک بالایی دارد.
افت نسل PCIe و کاهش پهنای باند کارت گرافیک
اتصال از طریق چیپ‌ست علاوه بر افزایش جزئی تأخیر، محدودیت‌های جدی‌تری نیز ایجاد می‌کند. بسیاری از اسلات‌های ثانویه با نسل‌های قدیمی‌تر PCIe کار می‌کنند یا به جای ۴ مسیر (Lanes)، تنها از ۲ مسیر استفاده می‌کنند. برای مثال، قرار دادن یک درایو Gen5 در اسلات محدود به Gen4، سرعت آن را در حد نسل ۴ نگه می‌دارد. در آزمایش‌های انجام‌شده روی مادبردهای قدیمی‌تر با اسلات چیپ‌ست مبتنی بر PCIe 2.0، سرعت خواندن متوالی یک حافظه از ۲,۷۰۰ مگابایت بر ثانیه به ۱,۳۰۰ مگابایت بر ثانیه (تقریباً نصف) کاهش یافت.
افزون بر این، در بسیاری از مادربردهای رده مصرف‌کننده، پر کردن اسلات‌های M.2 ثانویه باعث می‌شود سیستم خطوط ارتباطی را از بخش‌های دیگر قرض بگیرد. این موضوع می‌تواند به غیرفعال شدن برخی پورت‌های SATA، از کار افتادن اسلات‌های توسعه یا حتی کاهش پهنای باند اسلات کارت گرافیک (GPU) و افت عملکرد آن منجر شود. همچنین در برخی مادبردهای AMD، فعال شدن بعضی اسلات‌ها کاملاً به مدل پردازنده نصب‌شده بستگی دارد.
چه زمانی این افت سرعت احساس می‌شود؟
اگرچه زمان بوت شدن ویندوز یا بارگذاری اولیه بازی‌ها ممکن است تفاوت فاحشی بین اسلات مستقیم پردازنده و اسلات چیپ‌ست نشان ندهد، اما این محدودیت در کارهای سنگین کاملاً محسوس خواهد بود. ویرایشگران ویدیو، افرادی که از درایو به عنوان Scratch Disk استفاده می‌کنند، کسانی که پوشه‌های حجیم را جابه‌جا می‌کنند یا با پایگاه‌های داده سرور کار دارند، افت سرعت شدیدی را تجربه خواهند کرد. همچنین با رواج بیشتر فناوری DirectStorage در بازی‌های جدید برای انتقال مستقیم داده‌ها به پردازنده گرافیکی، اهمیت پهنای باند کامل حافظه دوچندان می‌شود. راهکار حل این مشکل ساده است؛ با مطالعه دفترچه راهنمای مادربرد و جابه‌جا کردن فیزیکی حافظه SSD به اسلات اصلی M.2 (که معمولاً نزدیک‌ترین اسلات به پردازنده است)، می‌توان در کمتر از ۱۰ دقیقه از حداکثر توان سخت‌افزار بهره‌مند شد.