منظومه ماهواره‌ای Diting چین؛ چرخش از تصویربرداری به شنود سیگنال‌های رادیویی

صنعت سنجش از دور تجاری چین در حال گذار از «دیدن» سیاره زمین به «شنیدن» آن است. در همین راستا، شرکت فناوری ماهواره‌ای Chang Guang مراسم بدرقه ماهواره‌های Diting 01 (نسخه‌های A، B و C) را برگزار کرد تا این محموله سه‌گانه برای پرتاب به پایگاه فضایی Jiuquan ارسال شود. این ماهواره‌ها نخستین گروه از منظومه ماهواره‌ای Diting را تشکیل می‌دهند؛ منظومه‌ای که برای شناسایی انتشارات فرکانس رادیویی (RF) در طیف‌های وسیع و مکان‌یابی فرستنده‌های رادیویی طراحی شده است.

فناوری ردیابی سیگنال‌ها از مدار زمین

منظومه Diting به جای فروش تصاویر ماهواره‌ای معمولی، به دنبال پاسخ به پرسش‌های متفاوتی است: چه کسی، در چه فرکانسی و از کجا در حال ارسال سیگنال است؟ سه ماهواره این منظومه به صورت هم‌زمان یک سیگنال واحد را از موقعیت‌های جغرافیایی متفاوت رصد می‌کنند و با استفاده از اختلاف زمان دریافت سیگنال، موقعیت دقیق منبع فرستنده را به روش مثلث‌سازی (Triangulation) محاسبه می‌کنند. این سیستم در واقع یک ایستگاه جهت‌یابی رادیویی زمینی است که به مدار منتقل شده و حتی در صورت خاموش بودن سیستم شناسایی خودکار کشتی‌ها (AIS) یا وجود پوشش ابری غلیظ، تا زمانی که رادار یا تجهیزات ارتباطی شناور روشن باشد، کارایی خود را حفظ می‌کند.

رقابت با نمونه‌های غربی و تغییر پارادایم در صنعت فضایی چین

سرمایه‌گذاران، شرکت Xingkan Jiuzhou (توسعه‌دهنده این پروژه مستقر در تیانجین) را معادل چینی شرکت آمریکایی HawkEye 360 می‌دانند. شرکت آمریکایی مذکور که نخستین ماهواره‌های خود را در سال ۲۰۱۸ پرتاب کرد، توانسته است کسب‌وکار موفقی را در زمینه مکان‌یابی تجاری فرکانس‌های رادیویی برای سازمان‌های مدیریت رادیویی، نظارت دریایی و آژانس‌های دفاعی ایجاد کند. سنجش از دور رادیویی در مقایسه با تصویربرداری اپتیکال سنتی، شباهت بسیار بیشتری به حوزه اطلاعات سیگنالی (SIGINT) و جنگ الکترونیک دارد.

این تغییر رویکرد نشان‌دهنده تحولی بزرگ‌تر در صنعت فضایی چین است. سال‌ها رقابت بر سر ساخت موشک‌های ارزان‌تر، پرتاب ماهواره‌های بیشتر و ایجاد منظومه‌های بزرگ‌تر بود؛ اما اکنون با شلوغ شدن مدار زمین، پرسش مهم‌تری مطرح شده است: این ماهواره‌ها چه داده‌های ارزشمندی برای فروش خواهند داشت؟ در شرایطی که بازار تصاویر اپتیکال اشباع شده و رادارهای دهانه ترکیبی (SAR) و باندهای فروسرخ به سرعت در حال گسترش هستند، داده‌های فرکانس رادیویی یکی از لایه‌های کمیاب و مکمل به شمار می‌روند.

در حال حاضر، کاربردهای اعلام‌شده برای پروژه Diting شامل مدیریت رادیویی، امور دریایی و کشتیرانی، امنیت عمومی و راه‌آهن است و هیچ مأموریت نظامی رسمی برای آن اعلام نشده است. اهمیت پرتاب Diting 01 فراتر از افزودن سه ماهواره تجاری به ناوگان چین، در ورود یک محصول داده‌ای نوین به مرحله اعتبارسنجی مداری نهفته است؛ رقابتی جدید که برنده آن کسی خواهد بود که بتواند داده‌های منحصربه‌فرد را به خدمات تجاری مستمر تبدیل کند.