بررسی رفتار اپلیکیشن‌ها در پس‌زمینه گوشی‌های هوشمند همواره یکی از دغدغه‌های امنیتی کاربران است. ابزار متن‌باز و رایگان PCAPdroid برای اندروید این امکان را فراهم می‌کند تا بدون نیاز به روت کردن دستگاه، تمامی اتصالات اینترنتی خروجی از اپلیکیشن‌ها را ردیابی و تحلیل کنید. این برنامه با ایجاد یک شبکه خصوصی مجازی محلی (Local VPN)، ترافیک ورودی و خروجی هر اپلیکیشن، مقصد اتصالات و حجم داده‌های تبادل‌شده را نمایش می‌دهد.
قابلیت‌ها و محدودیت‌های فنی PCAPdroid
نسخه رایگان PCAPdroid اطلاعات پایه‌ای اتصالات را به‌خوبی نمایش می‌دهد. این ابزار امکان رمزگشایی ترافیک HTTPS را نیز از طریق نصب افزونه Mitm و گواهی امنیتی مربوطه فراهم می‌کند؛ با این حال، این قابلیت با محدودیت‌هایی همراه است. برای مثال، ترافیک پروتکل QUIC (که در بسیاری از اپلیکیشن‌های گوگل استفاده می‌شود) قابل رمزگشایی نیست و بسیاری از اتصالات نیز با خطای گواهی مواجه می‌شوند. همچنین برای جلوگیری از پاک شدن داده‌های ثبت‌شده در صورت بسته شدن برنامه توسط سیستم‌عامل در پس‌زمینه، بهتر است حالت ذخیره‌سازی را از No dump (ذخیره در حافظه موقت) به PCAP file (ذخیره روی حافظه دستگاه) تغییر دهید.
نتایج بررسی رفتار اپلیکیشن‌های مختلف
بررسی‌های انجام‌شده روی چند اپلیکیشن محبوب با استفاده از PCAPdroid نتایج جالب و گاه نگران‌کننده‌ای را نشان می‌دهد:
- اپلیکیشن‌های بانکی: برای نمونه، اپلیکیشن بانکی OPay در یک دوره کوتاه ۶۱ اتصال به ۲۰ دامنه مختلف برقرار کرد. اگرچه بیشتر این اتصالات به سرورهای خود بانک مربوط بود، اما ردیاب‌ها و ابزارهای تحلیلی شخص ثالث مانند AppsFlyer (برای ردیابی نصب)، Datadog (برای مانیتورینگ)، ابزار تحلیل گوگل و فیس‌بوک نیز در میان آن‌ها دیده شدند.
- بازی‌های کودکان: یک بازی ساده مانند Monster High در عرض چند دقیقه ۳۷۵ اتصال برقرار کرد. این بازی حجم عظیمی از شبکه‌های تبلیغاتی و ردیاب‌ها مانند AppLovin، DoubleClick، Moloco، Chartboost، InMobi و دامنه‌های تبلیغاتی TikTok را در پس‌زمینه فعال کرده بود.
- پیام‌رسان‌ها و مرورگرها: اپلیکیشن WhatsApp Business در طول دو ساعت ۱۲۱ اتصال برقرار کرد که تقریباً همگی به زیرساخت‌های Meta مربوط می‌شدند. در مقابل، برنامه‌هایی مانند Telegram، Samsung Notes و Claude ردپای بسیار ناچیزی داشتند. مرورگر Chrome نیز به دلیل ماهیت وب‌گردی، ۴,۹۳۰ اتصال به ۵۴۳ دامنه مختلف (عمدتاً تبلیغاتی و تحلیلی سایت‌های بازدیدشده) ثبت کرد.
چالش‌ها و مشکلات عملکردی
استفاده طولانی‌مدت از PCAPdroid بدون مشکل نیست. در برخی موارد، فعال بودن طولانی‌مدت این برنامه باعث اختلال در اتصال اینترنت دستگاه می‌شود؛ به‌طوری که وب‌سایت‌ها یا برنامه‌هایی مانند Spotify و YouTube لود نمی‌شوند، در حالی که اتصال وای‌فای دستگاه‌های دیگر در همان شبکه برقرار است. همچنین، دریافت اعلان‌ها (Notifications) ممکن است در زمان اجرای فرآیند پایش متوقف شده و تنها پس از غیرفعال کردن برنامه ظاهر شوند.