ادعای OpenAI در حل مسئله ریاضی «ناویر-استوکس» و جنجال عدم رعایت حق مالکیت معنوی پژوهشگران

ادعای OpenAI در حل مسئله ریاضی «ناویر-استوکس» و جنجال عدم رعایت حق مالکیت معنوی پژوهشگران

شرکت OpenAI اعلام کرد که عامل‌های هوش مصنوعی این شرکت موفق به حل مسئله «وجود و نرمی ناوییر-استوکس» (Navier–Stokes existence and smoothness) شده‌اند؛ یکی از هفت مسئله جایزه هزاره (Millennium Prize Problems) که حل آن ۱ میلیون دلار جایزه دارد. با این حال، این دستاورد علمی بلافاصله با جنجال‌های شدیدی همراه شد. OpenAI متهم شده است که از پژوهش‌های مشترک تریستان باک‌مستر (Tristan Buckmaster)، ریاضی‌دان دانشگاه نیویورک (NYU)، و لون آلپوگه (Levent Alpöge)، کارمند شرکت رقیب Anthropic، بدون ذکر نام و اعتبار آن‌ها استفاده کرده است؛ ادعایی که OpenAI آن را رد می‌کند.

مسئله ناوییر-استوکس و اثبات‌های ارائه شده

مسئله ناوییر-استوکس به مجموعه‌ای از معادلات می‌پردازد که رفتار جریان مایعات و گازها را توصیف می‌کنند. تا پیش از این مشخص نبود که آیا این معادلات در شرایط خاصی دچار فروپاشی می‌شوند و حالت‌های غیرممکنی مانند سرعت بی‌نهایت را پیش‌بینی می‌کنند یا خیر. باک‌مستر و آلپوگه پس از یک سال کار با مدل‌های عمومی OpenAI و Anthropic، اثباتی را منتشر کردند که نشان می‌داد نسخه ساده‌شده‌ای از این معادلات دچار فروپاشی می‌شود. درست پس از آن، OpenAI با استفاده از یک مدل داخلی بسیار قدرتمندتر از مدل تازه منتشرشده Astra، اثباتی ارائه داد که نشان می‌دهد معادلات کامل ناوییر-استوکس نیز دچار فروپاشی می‌شوند. این شرکت اعلام کرده که قصدی برای دریافت جایزه یک میلیون دلاری ندارد.

جزئیات جنجال و اتهام سرقت علمی

باک‌مستر با انتشار سندی مدعی شد که کارکنان OpenAI به او پیشنهاد داده بودند یا کار خود را فوراً منتشر کند تا OpenAI روز بعد راهکار خود را ارائه دهد، یا اینکه در نگارش مقاله با آن‌ها همکاری کند به شرطی که نام آلپوگه (به دلیل وابستگی به Anthropic) حذف شود. اگرچه مارک چن (Mark Chen)، مدیر ارشد پژوهش OpenAI، دسترسی به تاریخچه چت‌ها و کارهای این دو پژوهشگر را تکذیب کرده، اما سباستین بوبک (Sébastien Bubeck) از اعضای فنی این شرکت تایید کرد که ایده کار روی این مسئله پس از شنیدن شایعاتی درباره تلاش‌های باک‌مستر و آلپوگه به ذهن آن‌ها خطور کرده است.

آینده ریاضیات در انحصار غول‌های فناوری

فراتر از جنجال‌های مالکیت معنوی، این رویداد نشان‌دهنده تغییر مسیر بزرگ در دنیای ریاضیات است. حل این مسئله توسط OpenAI با اجرای هم‌زمان حدود ۱۰,۰۰۰ عامل هوش مصنوعی و با هزینه‌ای بالغ بر میلیون‌ها دلار انجام شده است؛ رویکردی مبتنی بر پردازش سنگین (Brute-force) که فراتر از توان مالی و زیرساختی تقریباً تمامی ریاضی‌دانان و دانشگاه‌های جهان است. این موضوع نگرانی‌هایی را درباره آینده این علم و حاشیه‌نشین شدن ریاضی‌دانان انسانی ایجاد کرده است، چرا که پیشرفت‌های بزرگ ریاضی اکنون به منابع مالی عظیم شرکت‌های بزرگ فناوری وابسته شده است.