بیل گیتس (Bill Gates)، همبنیانگذار مایکروسافت، در یادداشتی مفصل در وبسایت شخصی خود (Gates Notes)، به بررسی عمیق تأثیرات اجتماعی هوش مصنوعی (AI) پرداخته است. گیتس که به رویکرد توسعه مسئولانه هوش مصنوعی (Responsible AI) تمایل دارد، ضمن ابراز هیجان درباره مزایای AI در حوزههای علمی و بهداشت و درمان، نگرانیهای جدی خود را درباره تأثیر آن بر بازار کار مطرح کرده است.
پیشنهاد وضع مالیات بر رباتها
یکی از ایدههای کلیدی گیتس برای مدیریت این بحران، وضع «مالیات بر ربات» (robot tax) است. او توضیح میدهد که در حال حاضر، کارفرمایان برای استخدام نیروی کار انسانی باید مالیات بر حقوق پرداخت کنند، اما خرید رباتها معمولاً به عنوان هزینه کسبوکار تلقی شده و بلافاصله از مالیات کسر میشود. این سیستم مالیاتی، کارفرمایان را به جایگزینی انسانها با ماشینها ترغیب میکند. به باور گیتس، وضع مالیات بر رباتها میتواند سرعت حذف نیروی کار انسانی را کاهش داده و منابع مالی لازم برای بازآموزی کارکنان و تقویت شبکههای حمایتی را تأمین کند.
تعیین مشاغل انحصاری برای انسانها
پیشنهاد دیگر گیتس، تعریف حوزههایی تحت عنوان «مختص انسان» (Human Reserved) است که استفاده از هوش مصنوعی در آنها ممنوع باشد. او معتقد است این تصمیم میتواند دلایل اقتصادی داشته باشد؛ برای مثال، جلوگیری از بیکاری گسترده افرادی که تغییر شغل برایشان دشوار است (مانند یک کارگر ساختمانی ۵۵ ساله که نمیتوان از او انتظار داشت به راحتی وارد حوزه مراقبت از سالمندان شود). علاوه بر این، دلایل عاطفی و اخلاقی نیز در این زمینه نقش دارند؛ برای نمونه، حتی اگر یک ربات از نظر فنی بتواند خبر ابتلای یک بیمار به بیماری صعبالعلاج را اعلام کند، از نظر اخلاقی نباید این کار را انجام دهد و این وظیفه باید بر عهده انسان باقی بماند.
اگرچه این ایدهها میتوانند مسیر گفتگوها درباره آینده هوش مصنوعی را تغییر دهند، اما اجرای آنها سودآوری آزمایشگاههای بزرگ AI را به شدت کاهش میدهد؛ موضوعی که شاید دلیل سکوت طولانیمدت درباره چنین طرحهایی بوده است. همچنین هنوز پرسشهای بیپاسخ زیادی درباره اینکه چه کسی این قوانین را وضع خواهد کرد و جزئیات اجرایی آنها چه خواهد بود، وجود دارد.