احتمال افزایش قیمت آیفون و گجت‌ها در پی بحران جهانی و گرانی تراشه‌های حافظه

نسل بعدی گوشی‌های iPhone احتمالاً با افزایش قیمت راهی بازار خواهند شد؛ تغییری ناخوشایند که نشان‌دهنده افزایش گریزناپذیر هزینه‌های تأمین حافظه (RAM) در سراسر صنعت فناوری است. این پدیده که برخی آن را «تورم تراشه» (chipflation) می‌نامند، روند چند دهه کاهش قیمت حافظه را معکوس کرده است؛ روندی که پیش از این به قدرتمندتر شدن ابزارهای الکترونیکی بدون افزایش چشمگیر قیمت آن‌ها کمک می‌کرد.

هرچند بحران کمبود حافظه پیش از رونق گرفتن ChatGPT نیز در حال شکل‌گیری بود، اما تقاضای بی‌پایان هوش مصنوعی مولد آن را به شدت تشدید کرد. دیتاسنترهای هوش مصنوعی به نوع خاصی از حافظه DRAM به نام «حافظه با پهنای باند بالا» (HBM) نیاز دارند. تولید HBM بسیار سودآورتر از DRAM معمولی است اما به ظرفیت تولید بسیار بیشتری نیاز دارد؛ به طوری که شرکت Micron تخمین می‌زند تولید HBM حدود سه برابر بیشتر از DRAM معمولی به ورقه‌های سیلیکونی (wafer) نیاز دارد.

انحصار بازار و تغییر اولویت تولیدکنندگان بزرگ

بازار تولید حافظه به شدت متمرکز است و بر اساس گزارش مؤسسه Counterpoint، تنها سه شرکت حدود ۹۰ درصد از این بازار را در اختیار دارند. در این میان، شرکت Samsung کنترل ۳۹ درصد بازار را در دست دارد و پس از آن SK Hynix با ۲۶ درصد و Micron با ۲۵ درصد قرار گرفته‌اند. این غول‌های فناوری اکنون ظرفیت تولید خود را به سمت مشتریان ثروتمند حوزه هوش مصنوعی مانند Nvidia، AMD، Meta و Microsoft سوق داده‌اند که تعهدات خرید چندساله و سودآوری بالایی را تضمین می‌کنند.

علاوه بر دیتاسنترها، تلاش سازندگان گوشی و کامپیوتر برای اجرای مدل‌های هوش مصنوعی به صورت محلی روی دستگاه‌ها (On-device AI)، تقاضا برای حافظه‌های DRAM معمولی را نیز افزایش داده است. به گفته مدیران ارشد شرکت‌های Micron و SK Hynix، صنعت حافظه با یک تغییر ساختاری مواجه شده که در آن تقاضا برای هر دو نوع حافظه سنتی و هوش مصنوعی به طور هم‌زمان در حال رشد است و حل این چالش و افزایش ظرفیت کارخانه‌ها برای پاسخگویی به این تقاضا ممکن است سال‌ها به طول بینجامد.